AC yn galw am newid mewn ariannu ymchwil gwyddonol

04/06/2015

Dywedodd Gweinidog Cysgodol Plaid Cymru dros sgiliau Simon Thomas bod angen sicrhau mwy o arian ar gyfer ymchwil gwyddonol yng Nghymru.

Yn ystod cyfarfod Gwyddoniaeth yn y Cynulliad trefnwyd gan y Gymdeithas Frenhinol Gemeg dywedodd aelod Plaid Cymru dros Orllewin a Chanolbarth Cymru Simon Thomas:

"Mae diffyg arian ar gyfer ymchwil yn ein prifysgolion wedi bod yn rhan gyson o’r drafodaeth gyda gwyddonwyr dros y blynyddoedd diwethaf.

"Gan edrych yn ôl dros 20 mlynedd, mae canran Cymru o arian ymchwil gan y cynghorau ymchwil ar gyfer pynciau STEM wedi aros yn ei hunion.

"Rydym wedi gweld nifer o ymyraethau gan y Llywodraeth i wella’r sefyllfa – Sêr Cymru yw’r diweddaraf wrth gwrs. Er gwaethaf hyn, mae holl arian ymchwil Cymru ar gyfer y gwyddorau yn llai na phrifysgol Caeredin ar i phen ei hunan. Ymhob maes bron – ffiseg, mathemateg, meddyginiaeth glinigol, peirianwaith trydanol – mae’r nifer o ymchwilwyr yng Nghymru yn llai fesul y pen nag y dylai hi fod.

"Mae nifer o resymau am hynny, ond pan sefydlwyd y cynghorau ymchwil roedd Cymru eisoes ar ei hol a dyna lle rydym wedi aros. Mae’n amlwg nad yw’r cynlluniau dros y blynyddoedd wedi gwella pethau felly mae’n bryd fod yn onest am hyn a chwilio am atebion newydd.

"Yn gyntaf oll, rhaid gweithredu argymhellion Donaldson trwy sicrhau bod gwyddoniaeth yn gryf yn y cwricwlwm a sicrhau cymhwysedd digidol. Mae’n bwysig bod gwyddoniaeth yn cael ei ddysgu fel tri phwnc.

"Yn ail, rhaid hybu gwyddoniaeth fel llwybr dysgu i bobl sydd ddim yn dymuno mynd i brifysgol. Mae hynny’n golygu codi statws cyrsiau galwedigaethol a phrentisiaethau. Rwyf ar hyn o bryd yn annog y llywodraeth i wella Bil Cymwysterau Cymru trwy osod dyletswydd ar y corff newydd i hyrwyddo cydraddoldeb rhwng cymwysterau academaidd a galwedigaethol.

"Yn drydydd, rhaid edrych eto ar y cynghorau ymchwil a chytuno gyda hwy raglen i godi canran Cymru o arian ymchwil, gan gynnwys buddsoddiad yn y lle cyntaf i wella gallu ein prifysgolion i ymgeisio am arian ymchwil.

"I Blaid Cymru mae gwyddoniaeth yn hanfodol ar gyfer economi cryf; i ateb her newid hinsawdd ac i gyfoethogi ein bywydau."